ستارگان معرفت - 4
24 بازدید
تاریخ ارائه : 10/11/2014 1:37:00 PM
موضوع: رجال و تراجم

ستارگان معرفت قسمت چهارم :

على بن حسن طبرسى‏

ولادت‏

او ابوالفضل، على بن حسن بن فضل بن حسن طبرسى است. او فرزند حسن بن فضل، صاحب كتاب مكارم الأخلاق و نوه امين الاسلام فضل بن حسن، مؤلف تفسير مجمع البيان و از بزرگان قرن ششم هجرى مى‏باشد.

خاندان‏

يكى از خاندان‏هاى سراسر افتخار دوران اسلامى خاندان طبرسى است.

على بن حسن بن فضل طبرسى‏ از حيث علم و دانش سرآمد روزگار خويش بود و در تقوا و زهد نيز حرف اول را مى‏زد، چنان كه از كتاب مشكاة الأنوار او كاملا پيداست.

پدر اوحسن بن فضل بن حسن طبرسى‏ مؤلف كتاب مكارم الأخلاق، از بهترين شاگردان پدر خويش محسوب مى‏شد و دنباله رو مكتب پدر در علم و تقوا بود.

جد اوامين الاسلام فضل بن حسن طبرسى‏ نيازى به توصيف ندارد و تفاسير مجمع البيان و جوامع الجامع او از اولين كتابهايى است كه هر محقق و طالب علم در ابتداى راه مى‏بيند و مطالعه مى‏كند.

در مقام و منزلت اين خاندان همان بس كه علامه مجلسى چون به نام آنان رسيده مى‏گويد:« خاندان طبرسى از حيث شهرت و علم آنچنان معروفند كه چون خورشيد در وسط آسمان مى‏درخشند و نيازى به توصيف ندارند.»

نسبت‏

در مورد نسبت طبرسى و اين كه ريشه اين كلمه چيست و منسوب به كجا است بحثهاى فراوان شده است.

بيشتر بزرگان آنان را از طبرستان مازندران مى‏دانند ولى همگى يك سخن را تكرار كرده‏اند و چنين به نظر مى‏رسد كه منبع حرف يك نفر باشد و بقيه سخن او را نقل كرده‏اند.

با توجه به شواهد و قرائن موجود اين كلام صحيح نيست چنان كه محقق ارجمند، علامه سيد محمد مهدى سيد حسن خرسان در مقدمه كتاب إعلام الورى بحث مفصلى در اين زمينه دارد.

نسبت صحيح طبرِسى طبرستان نيست، چرا كه منسوب به طبرستان را طبَرى گويند و ابوالحسن بيهقى متوفاى 565 هجرى كه هم‏عصر امين الاسلام طبرِسى بوده و با يكديگر آشنايى كامل داشته‏اند در تاريخ بيهق گفته: طَبرِس معرّب تفرش يا طبرش است كه منطقه‏اى بين اصفهان تا قم و همدان بوده است.

همچنين در مورد بعضى از بزرگان ملقب به طبرسى، پسوند قمى نيز دارد و اين مؤيدى بر كلام ما است.

اساتيد

متأسفانه تاريخ از اين قسمت از زندگانى طبرِسى ساكت است و تنها نامى كه در تاريخ يافت مى‏شود سيد جلال الدين موسوى است كه از مشايخ طبرسى به شمار رفته است.

البته پدر آن بزرگوار، حسن بن فضل، مؤلف مكارم الأخلاق نيز از جمله اساتيد او محسوب مى‏گردد.

تأليفات‏

1- نثر اللآلي 2- كنوز النجاح، كه سيد ابن طاووس در مجمع الدعوات و المجتنى از آن نقل كرده و كفعمى نيز در مصباح به آن استناد كرده است.

بنابراين در اصل كتاب شك و شبهه‏اى نيست و تنها اشكال در استناد آن است؛ چرا كه احتمال قوى داده شده كه اين كتاب از امين الإسلام طبرسى، جد على بن حسن باشد.

3- مشكاة الأنوار، اين كتاب تنها كتابى است كه به طور كامل به ما رسيده و از حيث استناد هم مشكلى ندارد. البته خمير مايه اين كتاب مربوط به پدر آن بزرگوار بوده كه پس از وفات او فرزندش كتاب را آماده كرده و با اضافات منتشر نموده و در مقدمه آن نيز مطلب را تذكر داده است.

وفات‏

متأسفانه تاريخ ولادت و وفات اين عالم بزرگوار معلوم نيست؛ اما با توجه به تاريخ وفات جد آن بزرگوار امين الاسلام طبرسى كه سال 548 هجرى است و اينكه به احتمال زياد او جدش را درك كرده تاريخ وفات او را حدود سال‏هاى 600 هجرى مى‏دانند.